Kleuren van het noorderlicht — waardoor ontstaan ze?
Kleuren in het kort
De kleur van het noorderlicht hangt af van twee factoren: welk gas (zuurstof of stikstof) en op welke hoogte de botsing plaatsvindt. Verschillende gassen en hoogtes produceren verschillende golflengtes van licht — en verschillende golflengtes verschijnen als verschillende kleuren.
Dit is hetzelfde natuurkundige principe als bij neonlichten: verschillende gassen (neon, argon, helium) gloeien in verschillende kleuren wanneer er elektriciteit doorheen gaat. Bij het noorderlicht is de "elektriciteit" zonnewindelektronen en het "gas" is atmosferische zuurstof en stikstof.
Groen — de meest voorkomende kleur
Groen noorderlicht ontstaat wanneer zonnewindelektronen botsen met zuurstofatomen op ongeveer 100–200 kilometer hoogte. Het zuurstofatoom raakt aangeslagen en geeft energie af als groen licht met een golflengte van 557,7 nanometer.
Dit is de meest voorkomende kleur om twee redenen: zuurstof is overvloedig op deze hoogte, en de aangeslagen toestand herstelt snel (ongeveer 0,7 seconde). Sneller herstel betekent efficiëntere lichtproductie.
Groen is ook de kleur waarvoor het menselijk oog het gevoeligst is — dus het valt goed op tegen een donkere hemel. Groen noorderlicht is zichtbaar wanneer er aurora aanwezig is.
Rood — zeldzamer en hoger
Rood noorderlicht komt ook van zuurstof, maar op grotere hoogte — typisch 200–300 km. Op deze hoogte is de atmosfeer zo dun dat het zuurstofatoom anders wordt aangeslagen. Het herstel duurt veel langer (ongeveer 110 seconden) en geeft energie af als rood licht op 630 nanometer.
Rood noorderlicht wordt minder vaak gezien omdat:
• Het sterkere zonnewind vereist (meer energie)
• De lange hersteltijd betekent dat botsingen met andere atomen de energie kunnen "stelen"
• Rood licht is moeilijker te detecteren voor het menselijk oog in het donker
Tijdens zeer sterke stormen (KP 5+) kan rood noorderlicht echter spectaculair zijn — de hele bovenhemel gloeit dieprood boven het groene gordijn.
Paars en blauw — stikstof
Paars en blauw noorderlicht ontstaat wanneer elektronen botsen met stikstofmoleculen (N₂) en stikstofatomen (N). Stikstof produceert paars en blauw licht op golflengtes van 391–470 nanometer.
Deze kleuren zijn vaak zichtbaar aan de onderrand van het noorderlichtgordijn — daar waar de energie het sterkst is en elektronen dieper doordringen in de atmosfeer. Paars en blauw komen vaker voor tijdens sterke stormen.
Paars is vaak een combinatie van rood en blauw licht — het oog interpreteert deze mix als paars. Zuiver blauw noorderlicht is zeldzamer en vereist zeer energetische elektronen.
Wit en roze
Soms lijkt het noorderlicht wit of roze voor het blote oog. Dit komt meestal door twee redenen:
Wit noorderlicht is vaak een combinatie van meerdere kleuren (groen + rood + paars) die het oog niet afzonderlijk kan onderscheiden in schemerlicht. Het kleurenzicht van het menselijk oog verzwakt aanzienlijk bij weinig licht — dus zwak meerkleurig noorderlicht lijkt grijs of wit. Een camera met lange belichting onthult de ware kleuren.
Roze ontstaat uit een combinatie van stikstof en zuurstof — vooral aan de onderrand van het gordijn waar het blauw/paars van stikstof mengt met het groen/rood van zuurstof.
Waarom ziet de camera anders dan het oog?
Dit is een van de meest gestelde vragen. Het antwoord heeft te maken met de structuur van het menselijk oog:
Het oog heeft twee soorten fotoreceptoren: kegeltjes (kleurenzicht, werken bij helder licht) en staafjes (schemeringszicht, onderscheiden geen kleuren). In het donker gebruikt het oog voornamelijk staafjes — dus zwak noorderlicht lijkt grijs of bleekgroen.
Een camera verzamelt daarentegen licht tijdens een lange belichting (10–25 seconden) en gebruikt het volledige kleurfilter van de sensor. De camera "ziet" al het licht dat op de sensor valt — en onthult heldere groenen, roden en paarsen.
Dit betekent niet dat de camera liegt. Hij verzamelt simpelweg meer licht. Tijdens sterke stormen (KP 5+) zijn kleuren ook met het blote oog duidelijk zichtbaar.
Kleuren voorspellen
Je kunt de kleuren van het noorderlicht gedeeltelijk voorspellen op basis van de KP-index:
• KP 2–3: Waarschijnlijk groen — zwakke of matige groene boog
• KP 4–5: Groen + mogelijk paars — sterkere vertoning, meerdere kleuren
• KP 5–6: Groen, paars + rood — meerkleurige vertoning, zichtbaar met het blote oog
• KP 7+: Volledig spectrum — groen, rood, paars, blauw, roze. Geomagnetische storm
Onthoud: kleuren hangen ook af van de energie van zonnewinddeeltjes en de lokale structuur van het magnetisch veld.
Come see the aurora colour spectacle yourself in Levi.
Browse accommodation →Ben je je reis al aan het plannen? Bekijk beschikbaarheid en prijzen.
Veelgestelde vragen
De informatie op deze pagina is bedoeld als algemene tips en inspiratie voor het plannen van je Levi-vakantie. Beschikbaarheid, prijzen, openingstijden en bedrijfsgegevens kunnen zonder voorafgaande kennisgeving wijzigen. We raden aan om actuele informatie rechtstreeks bij de dienstverleners te controleren voordat je een boeking maakt. Leville.net is niet verantwoordelijk voor diensten van derden of eventuele wijzigingen.